Kamis, 20 September 2012

dongeng bahasa sunda


**Aji Saka ngalawan Dewata Cengkar **


Jaman baheula mah ceunah Pulo Jawa teh diparentah ku hiji buta anu jenengana Dewata Cengkar. Saliranajangkung gede, rambutna rerewig, waosna ranggeteng, sihungna panjang seukeut. Estu mantak pikagilaeun. Ari kasedepna jelema, utaman budak umur welasan taun.
Unggal poe teh patih kudu nyadiakeun budak hiji teu menang heuteu. Upama teu aya patih pasti dibenduan.ku sabab kitu unggal poe patih ngulincer ka unggal lembur neangan budak. Ngan budak begang mah tara dituang da ceunah hangit jeung pait. Kasedepna pisan budak nu kintuh jeung beresih, teu borokan atawa boga panyakit kulit sejenna.
Upama datang patih ka lembur, jelema-jelema buriak lalumpatan. Nyumput dinu buni, komo nu baroga budak mah. Matak watir matak keueung. Upama teukaburu nyumput, budakna ketewak ceurik jejeritan.
Ari rahayat teu bisa ngalawan da puguh patih ge piwarangan raja. Upama aya nu entang-entangan ngalawan, pasti meunang hukuman beurat. Dulur-dulurna disiksa nepi ka paehna.
Harita Pulo Jawa teu aya pisan tengtremna. Lain pedah rahayat ngalawan ka Raja, tapi rajana nu sedep nuanga jelema. Rahayat mindeng babadamian keur nyanghareupan kesedep rajana. Loba nu mere pandangan, kumaha ceunah upama diganti ku munding, sapi, domba, atawa embe. Ngan ceuk nu terang pisan kana kasedep raja, moal bisa diganti kudu ku jelema wae.
Ceuk nu sejen upamana teu bisa diganti, teu aya deui jalana kudu dilawan, diperangan. Atuh loba nu satujueun. Ngan ceunah kudu dipikir akibatna. Leuheung lamun meunang kumaha lamun sabalikna. Raja bakalan ngamuk, bisa jadi rahayat kabeh ditumpes.ku sabab kitu lain, kieu lain babadamian teh teu ngahasilkeun naon-naon.
Kacaritakeun dina hiji poe, patih geus ber kaditu kadieu neangan budak tuangeun raja teu manggih wae.Ceunah harita teh geus tilu poe raja teu barang tuang. Raja geus bendu wae ka patih. Malah ngancam, upama sapoe deui teu meunang budak, istri patih rek dituang. Ari patih jeung kulawargana mah lain bangsa buta, kawas urang we jelema.
Ngadangu anceman kitu puguh we patih teh kacida sieunna. Kabeneran waktu patih bade kaluar ti Keraton Medang Kamulan, torojol budak lalaki kasep. Ku patih diparios, “Hey asep rek kamana jig-jig kadieu?”
“Hayang ulin we mamang!” tembal budak teh bari teu semu sieun.
Sanajan patih teh harita keur neangan budak tuangeun raja, tapi ari nempo budak kasep kitu mah lebareun.
Patih sasauran deui. “Asep, ulin mah ulah kadieu, ka ditu we kanu jauh! Bisi cilaka di dieu mah!
“ Ah alim hoyong ulin kadieu. Ceuk budak keukeuh.
“asep ulah bedegong. Kanjeng Raja Dewata Cengakar teh nuju bendu, palay nuang murangkaliah kawas Asep. Engke pasti ditewak, tuluy dikerekeb!”, saur patih.
“ Sawios abdi mah oyong dikerekeb ku Dewata Cengkar”, tembal budak
Ngadangu omongan budak kitu patih heraneun. Anjeuna naros deui, “Ari Asep nyaho naon hartina dikerekeb?”
“Sumuhun dihuapkeun, tuluy dicapek dina sungut!” ceuk budak deui.
“Geuning eta nyaho! Jelema nu dikerekeb mah pasti paeh! Daek Asep paeh?”
“Alim ayeuna mah! Jaga we geus waktuna! Tembal budak.
Patih beuki lieureun. Kakara saumurna panggih jeung jelema kitu sipatna. Ari dikerekeb daek, paeh embung! Patih naros deui, “Saha atuh ngaran Asep teh?”
“Aji Saka!” tembal budak pondok.
“Aji Saka? Alus geuning ngaran teh!” Saur patih.
Patih ngagalih, bisa jadi eta budak teh lain budak samanea. Dina ngarana oge beda jeung budak sejenna. “Jadi Asep daek disanggakeun ka Dewata Cengkar?”
“Daek! Ngan upama Dewata cengkar maot naon buruhna?”
“Har, naha make hayang buruh sagala. Kapan Asep tangtu maot dituang ku Dewata Cengkar”, saur patih
“Moal abi mah moal maot, “saur Aji Saka
Ceuk galihan Patih, lamun kitu mah budak teh sanggupeun maehan Dewata Cengkar. Aya alusna, lantaran Pulo Jawa bakal aman. Bari pokna, “Asep, lamun bisa maehan Dewata Cengkar, palay diburuhan naon ku Mamang?” Patih naros.
“Hoyong tanah salebar totopong abdi” ,waler Aji Saka.
“Hah, salebar tototpong? Naha heunteu heureut teuing?”
“Sakitu ge cekap” ,waler Aji Saka.
“Sanggup mamang ngayakeun tanah sakitu mah! Hayu ayeuna mah urang ngadeuheus ka dewata Cengkar!” saur Patih.
Patih ngirimkeun Aji Saka ka Keraton Medang Kamulan. Ti kajauhan oge geus kalingalieun ku raja. Cakakak-cakakak raja gumujeng bawaning ku atoh ningali murangkalih sakitu kasepna.
“Ieu budak hakaneun kami teh Patih?” Dewata Cengkar naros.
“sumuhun timbalan” , saur Patih mendeko.
“Ee ... sukur ... sukur! Patih geus bisa neangan hakaneun keur kaula. Ee Patih bakalan meunang hadiah ti kaula. Ngan alus budak teh teu ceurik saperti budak-budak nu tiheula? Ku naon Patih?
“Ku margi parantos hoyongeun dituang ku Kanjeng Raja rupina” , waler Patih.
“Hua ha haha ....! Hua ha haha .......! Kami kacida gumbirana!” Saur Raja.
Enggalana kerewek Aji Saka dicepeng ku panagan Dewata Cengkar, mastakan diselewegkeun, maksadna bade dikerekeb. Tapi sakitu hanten dicapek palebah beuheungna heunteu sapat-sapat. Ari diutahkeun deui, Aji Saka kalahka ngajakan seuri ka Dewata Cengkar. Patih jeung ponggawa karaton sejen nu nyaksian mah mani patingpurigdig bakat ku paur jeung karunya ka murangkalih.
Bakat ku lapar, Dewata cengkar teh nyelewegkeun deui Aji Saka. Tuluy dicapek ku careham ka tuhu. Ku sabab teu teurak wae, dipindahkeu ka careham kenca. Dewata Cengkar beak kasabaranana, leg Aji Saka diteureuy buleud. Ngan kalah melag dina genggerong. Ari dihoek-hoek sina kaluar deui teu daekeun deuih. Dewata Cengkar onggeng-onggengan. Gawena durugdug kaditu durugdug kadieu bari gegerungan. Anu melag karasana kalah ka asa beuki ngagedean.
Dewata cengakar menta tulung ka Patih hayang dipangmepegankeun pundukna. Gancang Patih nyokot halu sagede bitis budak. Habek-habek neunggeulan punduk Dewata Cengkar, tapi nu melag angger teu kaluar teu ka jero. Geus kitu bluk Dewata Cengkar nyuuh, tuluy gugulingan susuganan nu melag lesot. Tapi sanajan kumaha-kumaha teu aya pisan parobahan.
Aya kana dua atwa tilu jamna Dewata Cengkar adug-adugan bari auh-auhan jeung gegerungan. Patih saenyana miris, aringgiseun nu melag bisa ka luar. Lamun kitu tangtu patih nu bakal di salahkeun.
Kawasna ku cape adug-adugan, tungtungna Dewata cengkar ngalempreh bari calawak. Geus kitu mah kerelek wae maot. Teu lila tina sungut Dewata Cengkar kaluar Aji Saka kalawan salamet. Tuluy anjeuna beberesih. Patih, para ponggawa karaton, jeung rahayat sa-Pulo Jawa tungkeb ka Medang kamulan, palay tepang jeung jalma nu sakitu gede jasana ka rahayat.
Kacaritakeun Patih rekngalaksanakeun jangjina masihan taneu salebar totopong. Aji Saka jeung patih meberkeun totopong. Tapi ajaib pisan totopong teh teu eureun-eureun ngalebaran. Dayeuh Medang Kamulan geus karungkup. Kitu deui, gunung-gunung jeung pasir geus karungkup, tapi totopong masih keneh meral. Ngan sanggeus sa-Pulo Jawa karungkup mah totopong teh teu meral deui.

Nya harita Aji Saka ngawasa Pulo Jawa









Nami : Siti Eka Meilasari
Kelas : X-2
Pancen : Basa Sunda





















                                                                                  










Tidak ada komentar:

Posting Komentar